Historia letnich Igrzysk Paraolimpijskich

Dyscypliny letnie

Boccia
Po raz pierwszy pojawiła się na Igrzyskach Paraolimpijskich w Nowym Yorku w roku 1984. Boccia posiada wybitne walory sportowo-rehabilitacyjne, ale jest także doskonałą grą dla pełnosprawnych – sprawdza się jako gra integracyjna. Poza kształtowaniem sprawności fizycznej daje możliwości integracyjnego działania w atmosferze tolerancji i poszanowania inności fizycznej. Zasady bocci są proste, nie stawiają graczom żadnych ograniczeń wiekowych lub sprawnościowych, gra nie wymaga drogiego sprzętu ani nawet sal sportowych. Posiada nieskończenie wiele rozwiązań taktycznych. W boccię można grać niemal w każdych warunkach i z powodzeniem wykorzystać ją w czasie różnorodnych zajęć o charakterze rekreacyjno-sportowym, na lekcjach wychowania fizycznego, zajęciach pozalekcyjnych, festynach, obozach i koloniach, a także w działaniach terapeutycznych. Więcej szczegółowych informacji pod adresem www.bisfed.com

Goalball
Dyscyplina ta jest skierowana tylko i wyłącznie do osób z uszkodzeniem narządu wzroku. Goalball powstał w roku 1946 jako forma rehabilitacji niewidomych weteranów II Wojny Światowej. Po raz pierwszy Goalball został wprowadzony do programu Igrzysk Paraolimpijskich w Toronto w 1976 roku. Celem gry jest rzucenie piłki do bramki przeciwnika, podczas gdy przeciwnicy starają się zablokować piłkę własnym ciałem. W środku piłki znajduję się specjalny dzwonek, który informuje niepełnosprawnych sportowców w którym miejscu jest piłka i jak powinni się ustawić aby skutecznie zagrodzić drogę do bramki. Dlatego też, chociaż gra jest w toku panuje kompletna cisza umożliwiająca graczom maksymalną koncentrację. Aby wyrównać szanse, podczas meczu zawodnicy mają zasłonięte oczy specjalnymi opaskami. Aby uzyskać więcej szczegółowych informacji na temat Goalball, proszę odwiedzić stronę internetową Międzynarodowej Federacji Sportu Osób Niewidomych (IBSA) www.ibsa.es

Jeździectwo
Jeździectwo od wielu lat jest stosowane jako forma aktywnej rehabilitacji oraz forma rekreacji osób niepełnosprawnych. Kwestią czasu było włączenie jeździectwa do programu Igrzysk. Miało to miejsce w 1996 roku podczas Igrzysk Paraolimpijskich w Atlancie. Dyscyplina dostosowana jest do osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. W ramach zawodów występuje jedna konkurencja a mianowicie ujeżdżenie. Wyróżnić możemy dwie części ujeżdżania, które podlegają ocenie sędziów. Zawodnicy muszą wykazać się umiejętnością jazdy konnej. Organem zarządzającym jest Międzynarodowa Federacja Jeździecka (FEI). Więcej informacji na stronie FEI pod adresem www.fei.org

Judo
Judo wymaga od zawodników bardzo dużej sprawności fizycznej, równowagi oraz wrażliwości na bodźce. Ta kontaktowa dyscyplina sportu zostało wpisana do programu Igrzysk Paraolimpijskich podczas zawodów w Seulu w 1988 roku. Judo jest dyscypliną skierowaną do zawodników niewidomych lub niedowidzących. Rywalizują zarówno kobiety jak i mężczyźni. Istotą tej dyscypliny jest kontakt fizyczny zawodników a także wykonanie odpowiednich chwytów i rzutów, za które zdobywa się punkty. Walka trwa 5 minut ,a wygrywa ją zawodnik, który zdobędzie więcej punktów. Sportowcy mogą również doprowadzić do tzw. „ipponu” (przeciwnik pozostaje w pozycji na plecach) czyli wygrania walki przed czasem. Można tego dokonać nawet jednym dobrym rzutem. Aby uzyskać więcej informacji na temat Judo, proszę odwiedzić stronę internetową IBSA www.ibsa.es

Kajakarstwo
Kajakarstwo jest najmłodszą dyscypliną paraolimpijską. Dopiero w roku 2009 podjęto decyzję o włączeniu go do programu Igrzysk Paraolimpijskich. Kajakarstwo, wyróżnia się spośród innych, ponieważ pozwala cieszyć się z rywalizacji praktycznie wszystkim grupom sportowców niepełnosprawnych. Wynika to z dostępności bardzo dużej liczby kategorii startowych. Trzy podstawowe kategorie Para-Canoe to: LTA- amputacje, TA-osłabienie funkcji kończyn dolnych, porażenie mózgowe, A- mózgowe porażenie dziecięce, zaburzenia czynności układu nerwowego. Wiele zawodów kajakarskich będzie początkowo łączonych np. Mistrzostwa Świata 2012 odbędą się w połączeniu z Pucharem Świata. Dyscyplina ta jest na etapie silnego rozwoju. Więcej informacji na temat kajakarstwa i jego kategorii odnajdziecie na stronie internetowej ICF pod adresem www.canoeicf.com/icf/ Kajakarstwo pierwszy raz będzie dyscypliną paraolimpijską w Rio 2016.

Kolarstwo
Szybkość i emocje towarzyszące kolarstwu są dostępne dla zawodników niepełnosprawnych stosunkowo od niedawna. Po raz pierwszy zagościły w programie Igrzysk w Seulu w 1988 roku. Dyscyplina jest przystosowana do zawodników z różnymi rodzajami niepełnosprawności, z których wynikają podziały na poszczególne klasy (niewidomi i niedowidzący, dysfunkcja ruchu, porażenie mózgowe, amputacje). W zależności od rodzaju schorzenia mogą oni stosować następujące rodzaje rowerów (z ang.): „bicycle”, „tricycle”, „tandem” oraz „handbike”. Program zawodów obejmuje kolarstwo szosowe i torowe. Zawodnicy rywalizować mogą na dystansach wytrzymałościowych do 120 km, na welodromie do 4 km oraz w sprincie. Wyróżnić możemy również osoby niewidome startujące z widzącym pilotem. Aby uzyskać więcej informacji na stronę Międzynarodowej Unii Kolarskiej (UCI) www.uci.ch

Koszykówka na wózkach
Jedna z najpopularniejszych dyscyplin paraolimpijskich. Wprowadzona została do programu Igrzysk już w Rzymie, w roku 1960 i skierowana jest zarówno do kobiet jak i do mężczyzn. Podstawowe wymiary, takie jak boisko i wysokość kosza są takie same jak w koszykówce osób pełnosprawnych. Koszykówka jest dyscypliną drużynową dlatego też nie możemy wyróżnić podziału na klasy. Przyznaje się jednak zawodnikom punkty ze względu na poziom sprawności od 0,5 do 4,5 gdzie przy sumowaniu liczba punktów wszystkich zawodników na boisku nie może przekraczać 14. Istotnym aspektem gry są specjalne wyczynowe wózki, posiadające osłonięte szprychy, a także pochylone koła. Ściśle określone jest również poruszanie się po boisku. Zawodnik, który otrzyma podanie może jedynie dwukrotnie napędzić wózek nie kozłując. Celem każdej z drużyn  jest zdobycie jak największej liczby koszy po skutecznych rzutach. Koszykówka na wózkach praktykowana jest w ponad 80 krajach na świecie. Aby uzyskać więcej informacji zapraszamy na stronę Federacji Koszykówki na Wózkach (IWBF) pod adresem www.iwbf.org

Lekkoatletyka
W programie Igrzysk Paraolimpijskich od 1960 roku. Zawodniczki i zawodnicy rywalizują we wszystkich grupach niepełnosprawności. Podczas Igrzysk możemy śledzić rywalizację zawodników na wózkach, z protezami oraz niewidomych współpracujących z pełnosprawnym przewodnikiem. Współczesne technologię pozwalają optymalizować poziom zaawansowania sprzętu zawodnika, a co za tym idzie poprawę rezultatów. Obecnie lekkoatletyka uprawiana jest w ponad 100 krajach na całym świecie.
Konkurencje: biegi 100m, 200m, 400m, 800m, 1500m, 5000m, 10000m, sztafety 4x100m oraz 4x400m, maraton, skok wzwyż, skok w dal, trójskok, pchnięcie kulą, rzut oszczepem, rzut dyskiem, rzut maczugą, pięciobój. Więcej informacji o lekkoatletyce: www.paralympic.org/Athletics

Łucznictwo
Początków łucznictwa osób niepełnosprawnych doszukiwać się należy już 60 lat temu. Jednak na początku, jak większość sportów pełniło ono bardziej funkcję aktywnej rehabilitacji i wypoczynku niż profesjonalnej dyscypliny paraolimpijskiej. Pierwszy konkurs łuczników odbył się podczas zawodów w Stoke Mandeville Hospital w 1948 roku. Obecnie łucznictwo uprawiane jest w 37 krajach świata. Było jedną z pierwszych dyscyplin paraolimpijskich podczas Igrzysk w Rzymie w roku 1960. W tej dyscyplinie zawodnicy rywalizują w postawie stojącej lub siedzącej. Wyróżnić możemy trzy klasy: jedną stojącą – ARST , oraz dwie siedzące: tetraplegia – ARW 1 oraz paraplegia – ARW 2. Zawodnicy strzelają do tarczy oddalonej o 70 cm i średnicy 122cm. Aby uzyskać więcej szczegółowych informacji na temat Łucznictwa, odwiedź www.para-archery.org

Piłka nożna 5 osobowa
Piłka nożna jest bez wątpienia najpopularniejszym sportem na świecie. Również sportowcy niepełnosprawni mają okazję sprawdzić się w tej dyscyplinie, która w swojej odmianie 5 osobowej, przeznaczona jest dla osób niewidomych i niedowidzących. Zadebiutowała w Atenach w roku 2004. Rywalizują dwie drużyny składające się z pięciu zawodników każda, a mecz trwa 50 minut (2x25min). Dla wyrównania szans wszyscy zawodnicy oprócz bramkarza mają oczy zasłonięte specjalnymi opaskami. Bramkarz natomiast może pełnić rolę przewodnika informującego na temat bieżącego ustawienia i sytuacji na boisku. Boisko otoczone jest specjalnymi bandami, a piłka wydaje dźwięki. Jest to niezwykle złożona rywalizacja. Piłkę nożną 5-osobową praktykuje się w ponad 30 krajach na świecie. Więcej informacji na stronie internetowej IBSA pod adresem www.ibsa.es

Piłka nożna 7 osobowa
Odmiana piłki nożnej, która zadebiutowała podczas Igrzysk w Nowym Jorku w 1984 roku. Jedyne różnice w odniesieniu do piłki nożnej osób pełnosprawnych to rozmiary boiska, brak przepisu spalonego oraz możliwość wykonania wrzutu z autu tylko jedną ręką. Dyscyplina ta skierowana jest głównie do osób dotkniętych porażaniem mózgowym, poruszających się bez wózków. Mecz trwa 60 min (2x30min). Więcej szczegółów na stronie CPISRA pod adresem www.cpisra.org

Pływanie
Już od pierwszych Igrzysk Paraolimpijskich w Rzymie w 1960 roku pływanie stanowiło jedną z najważniejszych dyscyplin. Zawodniczki i zawodnicy pływają wszystkimi pięcioma stylami pływackimi: dowolnym, grzbietowym, klasycznym, motylkowym i zmiennym. Sportowcy rywalizują w klasach zgodnie z możliwościami funkcjonalnymi. Przepisy pływania zaczerpnięte są z regulacji Międzynarodowej Federacji Pływackiej FINA oraz odpowiednio zmodyfikowane z uwzględnieniem specyfiki danej niepełnosprawności zawodnika. Więcej informacji o pływaniu: www.paralympic.org/Swimming

Powerlifting
Wyciskanie sztangi leżąc. Zawodniczki i zawodnicy wyciskając sztangę muszą unieść ją do maksymalnego wyprostu w stawach łokciowych. Konkurencja w 10 różnych kategoriach. Sportowcy w sumie poddani są trzem próbom, zwycięża zawodnik, który podniesie największą ilość kilogramów. Podnoszenie ciężarów w wersji „Weightlifting” zadebiutowało w Tokio na drugich Igrzyskach Paraolimpijskich w roku 1964. Sport dedykowany zawodnikom zarówno z urazami rdzenia kręgowego, porażeniem mózgowym, jak i z amputacjami. Rywalizacja kobiet w tej dyscyplinie miała początek w roku 2000 podczas Igrzysk Paraolimpijskich w Sydney. Obecnie Powerlifting praktykowany jest w ponad 100 krajach na świecie. Więcej o Powerliftingu: www.paralympic.org/Powerlifting

Rugby na wózkach
Rugby na wózkach powstało w Kanadzie w roku 1970. Podczas Igrzysk Paraolimpijskich w Atlancie w roku 1996 zostało zaprezentowane jako dyscyplina pokazowa. Natomiast od Igrzysk w Sydnej rugby stało się oficjalnie dyscypliną paraolimpijską. Jest bardzo widowiskowym przykładem współpracy drużynowej. W tej dyscyplinie spotykamy zawodników m.in. z czterokończynowym uszkodzeniem rdzenia kręgowego, z trójkończynową amputacją. Zawodnicy poruszają się na wózkach po boisku o rozmiarach boiska do koszykówki. Celem gry jest przekroczenie z piłką linii końcowej czyli zdobycie punktu. Utrudnienie stanowi ograniczenie czasowe – 10s, oznaczające czas w jakim zawodnik może przetrzymywać piłkę. Wyróżniamy również klasyfikację zawodników ze względu na stopień sprawności. Zawodnik może otrzymać od 0,5 do 3,5 pkt. Niezwykle ważną rolę odgrywają specjalnie wzmocnione wózki wyczynowe. Rugby na wózkach praktykowane jest w ponad 25 krajach na świecie. Rugby na wózkach podlega pod Międzynarodową Federację Rugby na Wózkach (IWRF). Więcej szczegółów na stronie Federacji pod adresem www.iwrf.com

Siatkówka na siedząco
Siatkówka na siedząco została wprowadzona do programu Igrzysk w Arnhem w roku 1980. Charakteryzuje się wysokim poziomem pracy zespołowej oraz wymaga od zawodników rozbudowanych umiejętności technicznych. Obecnie uprawiana jest w ponad 50 krajach na świecie. W siatkówce nie obowiązują podziały na klasy, a jedynym kryterium doboru zawodników jest minimalny poziom niepełnosprawności. Siatka zawieszona jest na wysokości 1,15m w przypadku mężczyzn i 1,05m w przypadku kobiet. Najważniejszym przepisem gry jest zakaz oderwania przez zawodnika pośladków od pola gry podczas meczu. Pozostałe przepisy gry pozostają takie same jak siatkówce osób pełnosprawnych. Dzięki wymaganej pozycji siedzącej, siatkówka w wykonaniu paraolimpijczyków jest grą niezwykle szybką i widowiskową. Więcej szczegółowych informacji pod adresem www.worldparavolley.org

Strzelectwo sportowe
Strzelectwo wymaga od zawodniczek i zawodników dokładności i kontroli. Strzały oddawane są do celu stacjonarnego z pistoletów lub karabinów. Zawody na Igrzyskach Paraolimpijskich otwarte są dla wszystkich sportowców niepełnosprawnych fizycznie. Wyróżniamy dwie kategorie pozycji, z których oddawane są strzały stojąca i siedząca na wózkach. Odległość od celu do 10, 25 i 50 m. Strzelectwo wykorzystuje funkcjonalny system klasyfikacji, który umożliwia sportowcom z różnymi różnymi dysfunkacjami na konkurowanie ze sobą indywidualnie lub zespołowo. Początku paraolimpijskiego strzelectwa należy się doszukiwać w roku 1976 gdzie po raz pierwszy pojawiło się podczas Igrzysk Paraolimpijskich w Toronto. Obecnie strzelectwo jest praktykowane w ponad 70 krajach na świecie.Więcej o strzelectwie: www.paralympic.org/Shooting

Szermierka na wózkach
Do programu Igrzysk dołączyła już w Rzymie w 1960 roku. Doskonali wśród sportowców niepełnosprawnych panowanie nad sobą oraz szybkość decyzji. Zawodnicy w tej dyscyplinie walczą ze sobą siedząc na nieruchomych wózkach. Dyscyplina jest dostępna zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Wyróżnić możemy trzy konkurencje: szpada, floret, szabla. We florecie możliwe jest atakowanie tylko w tułów, w szpadzie i szabli atakujemy całe ciało, jednak tylko powyżej pasa. Ponadto w szermierce spotykamy trzy kategorie A (amputacje nóg, niedowład), B (uraz rdzenia kręgowego z niedowładem nóg lub też minimalnym niedowładem rąk), a także C (całkowity bezwład nóg i niedowład rąk). Sportowcy kategorii C nie startują na Igrzyskach Paraolimpijskich. Więcej informacji na stronie Federacji zarządzającej (IWAS) pod adresem www.iwasf.com

Taniec na wózkach
Elegancja styl i rytm, takie cechy powinny charakteryzować każdego tancerza. Taniec na wózkach obejmuje sportowców z niepełnosprawnością  kończyn dolnych. Tancerze na wózkach mogą rywalizować w konkurencji „combi” ,w której jeden z partnerów jest pełnosprawny i tańczy w pozycji stojącej lub „duo” , gdzie zarówno zawodnik jak i zawodniczka są na wózkach. Tańce standardowe : walc, tango, walc wiedeński, foxtrot, quickstep. Tańce latynoamerykańskie: samba, cha-cha, rumba, paso-doble oraz jive. Istnieją również tańce formacji dla czterech, sześciu lub ośmiu par. Taniec na wózkach stał się sportem paraolimpijskim w roku 1998, ale nie występuje w programie Igrzysk Paraolimpijskich. Obecnie uprawiany jest w ponad 20 krajach świata. Więcej o tańcu na wózkach: www.paralympic.org/sport/wheelchair-dance

Tenis stołowy
Tenis stołowy pojawił się już w programie pierwszych Igrzysk Paraolimpijskich w Rzymie. Obecnie jest uprawiany w ponad 100 krajach świata. Dyscyplina ta skierowana jest do osób z każdym rodzajem niepełnosprawności oprócz osób niewidomych. Zawodnicy rywalizują indywidualnie i drużynowo. Dopuszczalne są pozycje stojąca i siedząca. Wyróżniamy 11 grup w zależności od stopnia niepełnosprawności. Klasy 1-5 to zawodnicy grający na wózkach, a klasy 6-10 to zawodnicy stojący. Ostatnia grupa -11 przeznaczona jest dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. Set kończy się po zdobycie 11 punktów, gramy do trzech wygranych setów. Organem zarządzającym jest Międzynarodowa Federacja Tenisa Stołowego (ITTF). Aby uzyskać więcej informacji odwiedź stronę ITTF pod adresem www.ittf.com

Tenis na wózkach
Po raz pierwszy tenis na wózkach pojawia się w 1992 roku podczas Igrzysk Paraolimpijskich w Barcelonie. Wymaga od zawodników dobrego refleksu, umiejętności przewidywania oraz strategii. Jest bardzo wiernym odwzorowaniem tenisa osób pełnosprawnych. Jedyną różnicę stanowi fakt, iż piłeczka może odbić się od powierzchni kortu dwa razy. Zawody odbywają się w czterech kategoriach: juniorów, kobiet, mężczyzn oraz quad (osoby z tetraplegią). Rywalizacja odbywa się indywidualnie lub w deblu. Organem zarządzającym jest Międzynarodowa Federacja Tenisowa (ITF). Obecnie tenis na wózkach uprawiany jest w ponad 100 krajach na świecie. Aby uzyskać więcej informacji zapraszamy na stronę Federacji ITF pod adresem www.itftennis.com

Triathlon
Zadebiutuje na Igrzyskach Paraolimpijskich w Rio de Janeiro w 2016 roku. Składa się z trzech dyscyplin – pływania na dystansie 750m, następnie jazdy na rowerze na dystansie 20km i na koniec biegu na dystansie 5km. Zawodnicy startują w 6 kategoriach ze względu na stopień sprawności fizycznej. Więcej na temat triathlonu na stronie Międzynarodowej Unii Triathlonu (ITU) www.triathlon.org/paratriathlon

Wioślarstwo
Wioślarstwo jest sportem polegającym na wprowadzeniu w ruch łodzi pływającej po wodzie, przy użyciu siły mięśni wioślarza, używającego wioseł jako dźwigni prostej. Wioślarz siedzi plecami do zasadniczego kierunku ruchu łodzi. W łodzi wioślarskiej wszystkie części nośne, w tym również osie elementów ruchomych, muszą być trwale przymocowane do kadłuba łodzi, z wyjątkiem wózka w kategorii 4+, który porusza się po szynach wzdłuż osi podłużnej łodzi. Łodzie poruszane są przy pomocy wioseł opartych w obrotowych dulkach znajdujących się na odsadniach przymocowanych do burt łodzi. Regaty wioślarskie rozgrywane są na spełniających określone normy akwenach wodnych, na wytyczonych bojami torach o długości 1 km. Tory dla poszczególnych łodzi są proste i mają szerokość 12.5 do 15.0 m. W jednym biegu wioślarskim udział bierze 6 osad.
Różnice wioślarstwa osób niepełnosprawnych: – szerszy kadłub łodzi, – dno bardziej płaskie przez co łódź jest bardziej stabilna, – w 1x i 2x siedzenia montowane są na stałe co uniemożliwia pracę nóg, – krótszy dystans 1000 metrów (u pełnosprawnych 2000 metrów), – 1x musi posiadać pływaki zamontowane pod odsadnią, – w kategorii 2x pływaki nie muszą być zamontowane (osady dobre technicznie nie stosują pływaków ze względu na duży opór), – w 1x wioślarz ustabilizowany pasem na wysokości przepony (ruch same ręce) – charakter pracy wioślarzy niepełnosprawnych znacznie różni się od sportowców pełnosprawnych – kategorie: LTAMix4+ (pracują ręce, nogi, tułów, mix), TAMix2x (pracuje tułów, ręce, mix) AM1x (jedynka męska, pracują ręce), AW1x (jedynka żeńska, pracują ręce) – ciężar łodzi większy niż u pełnosprawnych (4+: 51 kg, 2x: 36 kg, 1x: 19 kg) – osady mieszane kobiety + mężczyźni, – w kategorii 1x wioślarz posiada siedzisko z oparciem.
Aby uzyskać więcej informacji zapraszamy na stronę FISA pod adresem www.worldrowing.com

Żeglarstwo
Żeglarstwo jest stosunkowo młodą dyscypliną paraolimpijską. Po raz pierwszy jako dyscyplina pokazowa pojawiło się w Atlancie w 1996 roku. Od Igrzysk w Sydnej jest już stałym punktem programu zawodów paraolimpijskich. Żeglarze rywalizują w trzech klasach: łódek jednoosobowych i trzyosobowych przeznaczonych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz łódek dwuosobowych wyłącznie dla żeglarzy dotkniętych ciężką niepełnosprawnością. Celem zawodów jest przepłynięcie określonego odcinka w jak najkrótszym czasie. Aby uzyskać więcej szczegółowych informacji na temat żeglarstwa, odwiedź stronę Federacji prowadzącej IFDS pod adresem www.sailing.org/disabled